In de tweede helft van de jaren 90 stelde Microsoft zich tot doel dat zij een sturende rol wilde nemen in het digitaliseren van de leefomgeving van consumenten. Deze positie was niet te bereiken door alleen PC-software te maken, maar vereiste dat Microsoft technologie overal in het huishouden dient voor te komen.

Een eerste aanzet hiertoe was het opbouwen van een positie in overige elektronica. Met het nieuwe product Windows CE werd gepoogd een positie op te bouwen in onder andere de markten voor zaktelefoons, auto's en consumentenelektronica. Een centrale rol bij de digitale belevingswereld van de consument is echter de televisie. In plaats van puur "beeldbrenger" zal de televisie in de toekomst toegang kunnen bieden tot een waaier aan beeld-, geluids-, informatie- en vermaakassortiment.

Het verwerven van een belangrijke positie in deze wereld vereist het afzetten van apparatuur die enerzijds de consument voordelen biedt en anderzijds volgens Microsoft-technieken werkt. Hierna kan aan mediaproducenten techniek verkocht worden om media volgens deze Microsoft-techniek aan te bieden.
Een centrale vereiste voor het aanbieden van een velerlei aan mediaformaten bij de televisie is computerfunctionaliteit in die buurt. Het is in deze visie dat het Xbox-product opgestart is.

De Xbox is een veelzijdig apparaat. Naast het spelen van computerspellen kan met het apparaat dvd worden gekeken en op de ingebouwde harde schijf muziek worden opgeslagen. 
Voor een steeds maar dalende prijs krijgt de consument, zeker in vergelijking met de concurrentie, een krachtige computer. Feitelijk is deze computer een PC, maar omdat de software volledig aangepast is is hier weinig van te merken. De machine functioneert net als iedere andere spelcomputer. De specificaties zijn een aangepaste Pentium III, 64 MB geheugen, een grafische chip gebaseerd op de NVidia NV25, een harde schijf van 8 GB (in één bepaalde serie Xboxen 10 Gb, maar waarvan maar 8 Gb kon worden gebruikt), netwerkaansluiting en een dvd-speler. Het besturingssysteem van de Xbox is gebaseerd op de Windows NT-kernel en DirectX. Doordat de Xbox een (aangepaste) versie van DirectX gebruikt, is de Xbox vooruit op de concurrentie, die het zowel met mindere hardware als met een minder besturingssysteem moet doen. Doordat DirectX ook veel wordt gebruikt op de PC, is het voor de programmeurs heel eenvoudig een spel over te zetten naar de Xbox.

Belangrijk voor een spelcomputer is de spelondersteuning. Deze verliep oorspronkelijk vrij goed; omdat het apparaat feitelijk een PC is, is het vrij eenvoudig PC-spellen licht van focus te veranderen en voor de Xbox geschikt te maken. De verkoopcijfers van de Xbox vielen echter wegens hevige concurrentie en een te hoge prijsstelling tegen. Hierdoor ontstond de onwenselijke situatie dat er te veel spellen op een te kleine markt uitkwamen en veel spellen hun investering niet konden terugverdienen. Dit leidde bij veel speluitgevers tot een omgekeerde reactie, veel spellen in ontwikkeling puur voor de Xbox werden snel voor de PC geschikt gemaakt. Door aanpassing van het prijsbeleid en doordat ze zelf speluitgever is, heeft Microsoft de situatie kunnen corrigeren en de verkoopcijfers van zowel het apparaat als de spellen significant op weten te voeren. Dit laat onverlet dat verkoopcijfers wereldwijd ver achterbleven bij de cijfers van marktleider Sony. Microsoft heeft zijn marktpositie uiteindelijk weten te verbeteren met de nieuwe console, de Xbox 360.